Αριστοτέλης: Το μάτι της ψυχής
«Ό,τι είναι η όραση για το σώμα είναι ο νους για την ψυχή» Αριστοτέλης, Ηθικά Νικομάχεια 1096b27-30 Η αίσθηση της όρασης είναι για τον Αριστοτέλη πηγή γνώσης αλλά και χαράς. Το αναμφισβήτητο γεγονός ότι η όραση είναι η αγαπημένη αίσθηση των ανθρώπων ενισχύει τη θέση του φιλοσόφου ότι «όλοι οι άνθρωποι από τη φύση τους επιθυμούν τη γνώση» (η εμβληματική εισαγωγική φράση των Μετά τα φυσικά). Η όραση δεν έχει ωστόσο μόνο κυριολεκτική σημασία∙ δεν βλέπουμε μόνο με τα μάτια του «σώματος» αλλά και με τα μάτια της ψυχής. Δεν είναι λίγες οι φορές που ο Αριστοτέλης χρησιμοποιεί την τυφλότητα μεταφορικά, όταν απουσιάζει από τον άνθρωπο η ικανότητα του νου να κρίνει και να αποφασίζει ηθικά. Ως εκ τούτου, το «μάτι της ψυχής» είναι εκ των ων ουκ άνευ στη διανοητική αρετή της φρόνησης, επομένως και της ευδαιμονίας. Ο Αριστοτέλης δείχνει να αναρωτιέται: Γιατί οι άνθρωποι θέτουν κακόβουλους σκοπούς στη ζωή τους; Πώς μπορεί η φρόνηση να επιβληθεί στην πράξη; Στην ουσία θέλει να εισάγει τη νέα έννοια της «δεινότητας» -της επιτηδειότητας ή δεξιοτεχνίας δηλαδή που έχει κάποιος στο να κατακτά τον σκοπό του. Το «μάτι της ψυχής» αποτελεί το κριτήριο της αρετής.…
